Πως βρέθηκα να ασχολούμαι με αναπαραστάσεις παραμυθιών

Τα παραμύθια τα λάτρευα από μικρή       

Ήδη από τη δευτέρα δημοτικού πήγαινα τακτικά στην παιδική βιβλιοθήκη στην Πράγα (γεννήθηκα στην Τσεχία) και κουβαλούσα στο σπίτι τσάντες γεμάτες βιβλία. Μετά, χωμένη σε κάποια ήρεμη γωνία, ταξίδευα στον κόσμο της φαντασίας. Εκείνη την εποχή έγραψα και μερικά δικά μου παραμύθια. Καθώς μεγάλωνα προτίμησα άλλα είδη λογοτεχνίας – μυθιστορήματα, αστυνομικά, επιστημονική φαντασία κ.ά. Όμως, χάρη στη γνωριμία με τρεις εξαιρετικούς  ανθρώπους, ανακάλυψα ξανά τη μαγική και διαχρονική γοητεία των παραμυθιών. Τα άτομα αυτά ήταν οι οδοδείκτες, που με οδήγησαν στη σημερινή μου ενασχόληση με τους μύθους και τα παραμύθια.

 

Η έμπνευση έρχεται πετώντας με κορακίσια φτερά

Εκεί γύρω στο 1980, ως teenager ακόμα, σύχναζα σε φοιτητικά κλαμπ της Πράγας, όπου έπαιζαν διάφοροι τραγουδοποιοί. Ένας από τους πιο αγαπημένους μου ήταν ο Oldřich Janota. Ενθουσιάστηκα με τη σαγηνευτική χροιά της φωνής του, με το ασυνήθιστο παίξιμο της κιθάρας και κυρίως με τους αξιόλογους στίχους. Δύο ήταν τα τραγούδια που με εντυπωσίασαν ιδιαίτερα και με πήγαν κατευθείαν στη χώρα του «Μια φορά κι έναν καιρό».

Ακούγοντας το τραγούδι «Τα εφτά κοράκια» βασισμένο στο ομώνυμο παραμύθι των αδερφών Γκριμ, ένιωθα σα να βρίσκομαι μέσα στο παραμύθι. Στα πρόσωπα των αντρών γύρω μου έβλεπα τις σκιές από τα κοράκια. Ένιωθα την αγωνία της μικρής αδερφής που προσπαθεί να σώσει τα μεγαλύτερά της αδέρφια. Το άγχος αν θα προλάβει στον καθορισμένο χρόνο να ολοκληρώσει το έργο της. Συνειδητοποίησα την αδυσώπητη δύναμη του πεπρωμένου που μπορεί να μην σε αφήσει, όσο σκληρά κι αν προσπαθείς… Ότι και να κάνεις, δεν επανέρχονται όλοι, τουλάχιστον όχι στο εκατό τοις εκατό…

Το άλλο υπέροχο τραγούδι εμπνέεται από έναν μεσαιωνικό τσέχικο μύθο. Είναι μονόλογος ενός πολεμιστή που επιστρέφει από μια θρυλική μάχη ως μοναδικός επιζών. Στο σπίτι του βρίσκει τη νεκρή σύζυγο, η οποία είχε πολεμήσει εναντίον του… Η βαθιά, σχεδόν μονότονη φωνή του Oldřich μοιάζει με πύλη που αφήνει τον μύθο να έρθει στο «τώρα» μας. Αναδύονται συναισθήματα παλιά όσο και η ανθρωπότητα: η αγάπη, το πάθος, η εκδικητικότητα, η θλίψη, ο πόθος, ο θυμός, ο πόνος και η κατανόηση…

Χάρη σε αυτά τα δύο τραγούδια συνειδητοποίησα, ότι η «μυθική-παραμυθένια χώρα» δεν είναι κάτι που υπάρχει μόνο όσο είμαστε παιδιά. Δεν είναι κάτι που το χάνουμε μεγαλώνοντας. Είναι ένας κόσμος εντός μας, όπως κι εμείς βρισκόμαστε εντός του. Συνδεόμαστε μ’ αυτόν μέσα από τα συναισθήματά μας.

Ο κόσμος των συμβόλων

Στον κόσμο των συμβόλων με μύησε η ψυχολόγος Anežka Janátová, την οποία γνώρισα στο Ίδρυμα για  παιδιά με ειδικές ανάγκες στην Πράγα. Η Anežka ήταν εξαιρετική αφηγήτρια! Λάτρευα τον τρόπο με τον οποίο αφηγούνταν παραμύθια στα παιδιά και μετά κάναμε δραματοποίηση ορισμένων σκηνών. Μου έχουν μείνει αξέχαστες οι στιγμές στις καλοκαιρινές κατασκηνώσεις, όπου μεταμορφωνόμασταν σε ιππότες και αγνές δεσποσύνες, σε δράκους και στο μάγο Μερλιν. 🙂 Αργότερα δημιούργησε με τα παιδιά μια θεατρική ομάδα. Με συγκίνηση θυμάμαι έναν παραπληγικό νεαρό, ο οποίος  στην καθημερινότητα τραύλιζε, να μιλάει άπταιστα μπροστά σε κόσμο, ως έμπορος, πατέρας της Πεντάμορφης.

Η Anežka με έμαθε, ότι τα παραμύθια έχουν θεραπευτική δύναμη. Κυρίως μέσα από τους συμβολισμούς, που κρύβονται πίσω από διάφορα αντικείμενα, πρόσωπα ή συμπεριφορές. Με μύησε στον κόσμο των αρχετύπων και με παρότρυνε να ψάχνω τις κρυμμένες έννοιες.

 

Βιώνοντας τους μύθους

Η εκπαίδευσή μου στη συστημική συμβουλευτική ήταν δίπλα στον Δημήτρη Σταυρόπουλο, ιδρυτή του Ινστιτούτου Συστημικής Αναπαράστασης Bert Hellinger στην Αθήνα.

Ο Δημήτρης Σταυρόπουλος διερευνά τα αρχέτυπα, μέσα από αρχαίους ελληνικούς μύθους. Ως συντονιστής των αναπαραστάσεων υιοθέτησε μια καινούρια προσέγγιση, όπου επιτρέπει και ενθαρρύνει την αυθόρμητη συμμετοχή των συμμετεχόντων. Οι αναπαραστάσεις έγιναν λιγότερο κατευθυνόμενες. Μέσα από την αίσθηση μέθεξης επιτυγχάνεται μια ψυχική επικοινωνία όπου οι εκπρόσωποι εκφράζουν τη σοφία των αρχετύπων. Αυτό καθιστά τη σύνδεση με το πεδίο πληροφοριών ακόμα πιο αποτελεσματική. Τα βιώματα από αναπαραστάσεις μύθων και αρχετύπων είναι πολύ έντονα και μεταμορφωτικά. Μοιάζουν με μυήσεις στα αρχαία μυστήρια. Ειδικά, όταν οι αναπαραστάσεις γίνονται σε χώρους με πλούσια ιστορία και έντονη ενέργεια, όπως είναι το μαντείο των Δελφών ή η αρχαία Επίδαυρος.

Έχω διαβάσει πολλά εξαιρετικά βιβλία και άρθρα σχετικά με την αξία των παραμυθιών, όπως και για τους συμβολισμούς που εμπεριέχουν. Αλλά αυτοί οι τρεις αγαπημένοι μου δάσκαλοι μου προσέφεραν κάτι  πιο πολύτιμο από ενδιαφέρουσες πληροφορίες. Η έμπνευση και η γνώση που μου έδωσαν ήταν μέσω της εμπειρίας. Τόσο ισχυρής και αυθεντικής που αγγίζει την καρδιά μου εδώ και πολλά χρόνια.