Από πού προέρχεται η λέξη πανικός και ποιο είναι το μήνυμά του

Πανικός – μια δυσάρεστη αίσθηση απειλής και τρόμου. Ο έντονος, απροσδόκητος φόβος. Το να επιτρέψεις να σε κυριεύσει θεωρείται αρνητικό, παράλογο γιατί προκαλεί απώλεια ελέγχου.

Η λέξη πανικός προέρχεται από το όνομα του πανάρχαιου θεού Πάνα, προγενέστερου του Δία. Ο Πάνας λατρεύτηκε ως ηλιακός προφητικός θεός. Ήταν προστάτης της άγριας φύσης, των βουνών και των αγρών. Προστάτευε  τις αρχαιότερες τέχνες για την εξασφάλιση της τροφής, την κτηνοτροφία, το κυνήγι, την γεωργία, τη μελισσοκομία και την αλιεία.  Το όνομα του ίσως προέρχεται  από την ρίζα πα, που δηλώνει φύλαξη ή περιποίηση, από την οποία και το ρήμα «πάομαι»), καθώς και το λατινικό αντίστοιχό του «pasco», δηλαδή ποιμαίνω. Αργότερα έγινε το πρότυπο της φυσικής ενέργειας, της γενετήσιας ορμής και όλης της εκδηλωμένης ζωής και η λατρεία του επεκτάθηκε σε όλο τον ελλαδικό χώρο.

Ο Πλάτωνας (Φαίδρος, 279 B-C)  μας μεταφέρει  την ακόλουθη  προσευχή στον Πάνα:

 «Ω φίλε  ΠΑΝ Δημιουργέ που έχεις φτιάξει το ΠΑΝ, και σεις άλλοι θεοί, όσοι λατρεύεστε εδώ, κάνετε με να γίνω ωραίος εσωτερικά στην ψυχή. Τα δε υλικά αγαθά, όσα έχω, κάντε τα να βρίσκονται σε αρμονική σχέση με τις ιδέες μου. Να νομίζω πλούσιο μόνο τον σοφό, και να έχω τόση περιουσία, όση θα ήταν αρκετή να έχει και να ανέχεται, όχι άλλος άνθρωπος αλλά ο σώφρων.»

 

Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Πάνας γεννήθηκε στα βουνά της Αρκαδίας. Πατέρας του ήταν ο Ερμής, ο αγγελιαφόρος μεταξύ των θεών και των ανθρώπων. Η μάνα του ήταν η  νύμφη Δρυόπη. Γεννήθηκε μισός άνθρωπος και μισός «τράγος», το σώμα του γεμάτο χοντρές τρίχες, είχε ουρά, πόδια και κέρατα τράγου, γένι και μυτερά αυτιά. Λένε ότι η μητέρα του τρόμαξε όταν τον είδε και τον εγκατέλειψε. Ο Ερμής τον τύλιξε σε προβιά λαγού και τον πήγε στον Όλυμπο. Οι θεοί χάρηκαν και γέλασαν πολύ με την παράξενη μορφή του. Του έδωσαν το όνομα Παν, επειδή οι πάντες ευχαριστήθηκαν όταν τον είδαν. Περισσότερο από όλους τον συμπάθησε ο Διόνυσος, ο ενθουσιώδης θεός του κρασιού και του γλεντιού αλλά και της έμπνευσης. Ο Πάνας δεν θέλησε να μείνει στον Όλυμπο, επέστρεψε στα βουνά της Αρκαδίας. Εκεί περνούσε  την ώρα του κάνοντας περιπλανήσεις στα δάση με συντροφιά άγρια ζώα, νύμφες, σάτυρους και άλλες υπάρξεις. Κάποιες φορές συνόδευε τον θεό Διόνυσο με την ακολουθία του, πίνοντας κρασί και γιορτάζοντας τη ζωή. Έπαιζε φλογέρα  φτιαγμένη με εφτά αυλούς από καλάμι, στο οποίο μεταμορφώθηκε η όμορφη νύμφη Σύριγγα. Είχε τρομάξει τόσο πολύ όταν την πλησίασε ο ερωτευμένος Πάνας, που για να τον αποφύγει προτίμησε να γίνει καλαμιά.

Και πράγματι, ο Πάνας προκαλούσε τρόμο. Σύμφωνα με τους μύθους, στον πόλεμο των Θεών κατά των Τιτάνων, χρησιμοποίησε ένα κοχύλι σαν σάλπιγγα, της οποίας ο δυνατός ήχος κατατρόμαξε τους Τιτάνες και έφυγαν τρέχοντας. Επίσης, λένε ότι βοήθησε τους Έλληνες σπέρνοντας τον πανικό στις γραμμές των Περσών στην μάχη του Μαραθώνα.

Σε άλλες περιγραφές τον παρουσιάζουν ως θεό παιχνιδιάρικο και καλόκαρδο. Στον μύθο για τον Έρωτα και την Ψυχή, παρηγόρησε και γέμισε με νέες ελπίδες και διάθεση για ζωή την απελπισμένη Ψυχή, η οποία μετά την απώλεια του αγαπημένου της, προσπάθησε να αυτοκτονήσει. (Την περιγραφή της αναπαράσταστης αυτού του μύθου μπορείτε να διαβάσετε στο https://kalliopi-anthi.gr/eros-kai-psychi/).

Μελετώντας βιβλία και άρθρα μπορούμε να αποκτήσουμε πολλές ενδιαφέρουσες πληροφορίες, εξηγήσεις και αποσυμβολισμούς. Υπάρχει όμως και ο άλλος τρόπος: κάνοντας αναπαράσταση μπορούμε να συνδεθούμε με το ενεργειακό πεδίο του αρχετύπου του θεού Πάνα και να αντλήσουμε εικόνες και πληροφορίες βιωματικά. Έκανα εκπροσώπηση του Πάνα, ήταν συγκλονιστική! Ξέρω πόσο δύσκολα μεταφέρεται με λόγια μια βιωματική εμπειρία! Την μοιράζομαι μαζί σας πιστεύοντας ότι ίσως κάποιες από τις εικόνες μπορούν να σας αγγίξουν και να σας προσφέρουν έστω λίγη από την αίσθηση δύναμης, χαράς και αισιοδοξίας που ένιωσα εγώ… 🙂

 

Εκπροσωπώντας τον θεό Πάνα:

«Ω, όχι, οι θεοί του Ολύμπου δε γέλασαν εις βάρος μου! Δεν είμαι παραμορφωμένος, είμαι ακριβώς έτσι, όπως πρέπει να είμαι! Έχω διπλή φύση, μισός θεός και μισός ζώο. Είμαι άνθρωπος, το βήμα μεταξύ του ζώου και του θεού. Τα τραγίσια πόδια μου στην πραγματικότητα συμβολίζουν την επαφή μου με την γη. Χάρη σε αυτά μπορώ να τρέχω τόσο γρήγορα και να σκαρφαλώνω ως την κορυφή του πιο απόκρημνου βράχου και από εκεί να ατενίζω μακριά γύρω μου. Τα κέρατά μου είναι σαν κεραίες ορθωμένες προς τον ουρανό, είμαι σε επαφή, πιάνω τα μηνύματα. Ενστικτωδώς αντιλαμβάνομαι το περιβάλλον. Είμαι ταχύτατος και ευλύγιστος. Αυτός είναι ο λόγος που δεν γινόταν να μεγαλώσω με τη μάνα μου, την Δρυόπη. Είναι μια ύπαρξη γήινη, νύμφη, δεμένη με το δέντρο της, την πανύψηλη δρυ με τεράστιες ρίζες. Δεν θα μπορούσε να μου προσφέρει την αυτονομία κίνησης που χρειάζομαι. Τον χώρο μου, την άπλα, την ελευθερία. Ο πατέρας μου Ερμής, ο αγγελιαφόρος, ο ΛΟΓΟΣ, με τύλιξε και με πήγε στους θεούς. Χάρηκαν πολύ με την όψη μου, με το κράμα ζωικών ενστίκτων και θεϊκών στοιχείων. Αλλά δε μπόρεσα να μείνω στον Όλυμπο, η θέση μου δεν ήταν εκεί. Η θέση μου είναι στα δάση των βουνών. Εκεί είμαι ελεύθερος, γεμάτος ζωτικότητα.. Νιώθω μια υπέροχη δύναμη και λαχτάρα για ζωή. Είμαι ο θεός της γονιμότητας, νιώθω την διέγερση σε κάθε κύτταρό μου! Νιώθω τον ενθουσιασμό της δημιουργίας! Σπέρνω ζωή! Είμαι η ζωή η ίδια.

Πολλοί με φοβούνται. Φοβούνται την ηδονή – σα να είναι παραπάνω ζωή απ’ όση αντέχουν… Είμαι γεμάτος χαρά, νιώθω μια σκανταλιάρικη διάθεση. Είναι το συναίσθημα της ευτυχίας. Η χαρά της ζωής, της ύπαρξης.

Και τι είναι ο πανικός; Ο πανικός είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. Τίποτα παραπάνω! Ο πανικός είναι ένας αιφνίδιος τρόμος, ότι θα μπορούσατε να χάσετε την χαρά της ζωής. Ο πανικός είναι η τρομοκρατημένη επαναστατημένη λαχτάρα για ζωή. Ο αγανακτισμένος φόβος, ότι δεν θα προλάβω να ζήσω αυτά που επιθυμώ… Ζήσε την κάθε στιγμή και ο πανικός θα εξαφανιστεί. Ανέπνεε και νιώσε την ζωή μέσα σου. Γιατί εγώ είμαι παντού! Δεν μπορείς να αποχωρήσεις από το Ένα ΠΑΝ! Όταν ο άνθρωπος βρίσκεται σε πανικό αποκόβεται, δεν αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως μέρος του συνόλου, του ΕΝΟΣ. Αισθάνεται απειλημένος, σαν να ήταν δυνατό να μην υπάρχει ξαφνικά, να εξαφανιστεί χωρίς κανένα χνάρι. Ζήσε αυτά που λαχταράς να ζήσεις! Συνδέσου με τη δύναμη και την ομορφιά της φύσης, βγες έξω στο δάσος και ξάπλωσε στο χορτάρι. Μύρισε ένα λουλούδι, ακούμπησε την πλάτη σου σε ένα δέντρο. Αφού ξέρεις, ότι η μάνα σου είναι μια ύπαρξη με τις ρίζες βαθιά χωμένες στην γη! Όποτε βρίσκεσαι έξω στη φύση, είσαι στην αγκαλιά της μάνας σου! Νιώσε το δέσιμο και την ενότητα με τη Μάνα και θα σταματήσεις να έχεις φόβους, γιατί μέσα στην αγκαλιά της θα κατανοήσεις τον κύκλο της ζωής. Εάν πάλι δεν έχεις τη δυνατότητα να βγεις στη φύση, κάνε το τουλάχιστον νοερά. Όπου βρίσκεται ο νους σου, βρίσκεται και η καρδιά σου.

Κάποιες φορές μπορεί να πιστεύουμε ότι οι θεοί γελούν με τις ατέλειές μας, με τα «ελαττώματα» που έχουμε. Αλλά είμαστε εμείς οι ίδιοι που δυσκολευόμαστε να δεχτούμε την «τραγίσια» μας φύση και την αντιμετωπίζουμε ως κάτι τραγικό.  Βιώνουμε ως τραγικά όλα αυτά που δεν μπορούμε να αντιληφθούμε ως θεϊκά!

Είμαι η ίδια η ζωή. Το ΠΑΝ εκδηλωμένο. Ο πανικός είναι ο τρόμος της μη ύπαρξης. Είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. Το νόμισμα βρίσκεται στην παλάμη σου. Γύρισε το με την όψη της ζωής προς τα πάνω. Όποτε θα νιώθεις  τον φόβο του ΤΙΠΟΤΑ, να ξέρεις, ότι στην άλλη πλευρά σε περιμένει η ΑΙΩΝΙΌΤΗΤΑ.»

 

Μπορούμε να αξιοποιήσουμε το μήνυμα που μας προσφέρει η αίσθηση του πανικού, ότι δηλαδή λαχταράμε τη ζωή και δεν θέλουμε να τη χάσουμε. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε όλη την ενέργεια του πανικού, όλη τη δύναμη που ενεργοποιήθηκε στο σώμα μας θετικά, φροντίζοντας τον εαυτό μας και βοηθώντας τους άλλους. Ο καλύτερος τρόπος να μετριάσουμε τον πανικό είναι να δράσουμε υποστηρίζοντας την ζωή. Με σεβασμό, καλοσύνη, υπευθυνότητα και χαρά.

 

Πηγές με περισσότερες πληροφορίες για τον θεό Πάνα:

https://xletsos-basilhs.blogspot.com/2017/10/blog-post_2.html

http://www.delphys.gr/Panas.html